مواد اسپرم کش به صورت کرم، ژل، کف و شیاف تولید می‌گردند.اکثر این مواد حاوی nonoxynol-9 هستند که کشنده اسپرم است. مواد اسپرم کش می‌توانند به تنهایی به کار روند امّا اثر بهتر را زمانی دارند که همراه با یک روش دیگر پیشگیری از بارداری مانند کاندوم ...

با داشتن رابطه جنسی بایستی مراقبت دو مسأله عمده باشید:

1. بارداری ناخواسته

2. بیماریهای مقاربتی

کدام روش مناسب من و همسرم است؟

بدیهی است که مؤثرترین روش پیشگیری از حاملگی ناخواسته‌، نداشتن رابطه جنسی است که در این صورت است که زوج می‌توانند مطمئن باشند به هیچیک از مسائل فوق دچار نمی‌شوند. امّا زوجهایی که دارای رابطه جنسی هستند می‌بایستی از روشهای پیشگیری از بارداری به درستی و در زمان مناسب استفاده نمایید تا از حاملگی ناخواسته پیشگیری شود. برای مثال جدول زیر نشان می‌دهد که قرص ضد بارداری می‌تواند در پیشگیری از بارداری مؤثر باشد اما اگر خانمی فراموش کند که این قرص‌ها را به موقع بخورد، در این صورت قرص روش مناسبی برای او نیست. کاندوم نیز روش مؤثری برای جلوگیری از بارداری است؛ اما اگر آقایی فراموش کند که از کاندوم استفاده کند و یا به درستی از آن استفاده نکند، در این صورت کاندوم برای او روش مناسبی نیست.

جدول زیر نشان می‌دهد که از هر 100 زوجی که از هر یک از روشهای جلوگیری از بارداری ناخواسته استفاده می‌کنند، چند زوج در طی یک سال به صورت ناخواسته حامله می‌شوند. بنابراین هرچه که این عدد کمتر باشد، نشان دهنده موفقیت بالاتر روش است. برخی از روشها در صورتیکه توسط جوانان مورد استفاده قرار گیرد می تواند میزان خطای بیشتری داشته باشد. مثلاً زوجهای جوانی که از روش طبیعی بر اساس ریتم قاعدگی استفاده می‌کنند احتمال حاملگی آنها بیشتر از زوجهای مسن‌تر است چرا که ریتم قاعدگی در زنان جوان معمولاً نامنظم‌تر و غیر قابل پیش‌بینی‌‌ تر است.

*  پیشگیری اورژانسی  همانگونه که از نامش مشخص است تنها در موارد اضطراری  (مثلا پاره شدن اتفاقی کاندوم) کاربرد دارد و نباید به عنوان روش پیشگیری  در مقاربت های عادی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین کارآیی این روش به دلیل نحوه استفاده از آن متفاوت از سایر روشها محاسبه می‌شود و نباید با سایر روشها مقایسه گردد.

** مقاربت منقطع و روش طبیعی با وجودیکه بصورت تاریخی در میان عوام به عنوان روش پیشگیری از بارداری ناخواسته شناخته می شود و بکار می رود، اما از نظر علمی به دلیل کارآیی پایین و غیرقابل پیش بینی  بودن، به هیچ زوجی پیشنهاد نمی گردد. ارائه مطلب در خصوص این روشها در کنار سایر روشهای پیشگیری از بارداری  بدلیل آگاهی مخاطبان عزیز درباره این روشهاست و جوان سالم استفاده از این روشها را به شما پیشنهاد نمی کند.  

توجه: علاوه بر روشهای ذکر شده در جدول، بستن لوله در زنان (توبکتومی) و بستن لوله در مردان (وازکتومی) نیز از روشهای بسیار مؤثر پیشگیری از بارداری است که به دلیل اثر غیرقابل بازگشت آن، مناسب گروه جوان نیست و بیشتر به زوجهایی توصیه می شود که دارای فرزند هستند و هرگز قصد بچه دار شدن دیگری را ندارند. این روشها با توجه به مخاطب سایت جوان سالم که گروه نوجوان و جوان است، در اینجا مورد بحث قرار نمی گیرد.  

توجه: دوش واژن پس از انجام رابطه جنسی  روشی است که توسط بعضی زوجین به عنوان پیشگیری از بارداری و یا حتی پیشگیری از ابتلا به بیماریهای مقاربتی بکار می رود. در این روش پس از انجام رابطه جنسی، واژن با آب یا محلول دیگری شسته می‌شود. دوش واژن نه تنها هیچ کمکی برای پیشگیری از حاملگی نمی‌کند، بلکه فشار مایع حتی می‌تواند اسپرم را سریعتر به رحم برساند. همچنین خطر انتقال بیماریهای مقاربتی از این طریق افزایش می‌یابد. در واقع در اکثر مواقع بسیاری از اسپرم‌ها که شناگران بسیار سریعی هستند پیش از آنکه دوش واژن انجام شود به سرعت خود را به رحم رسانده‌اند. دوش واژن همچنین باکتریهای مفید واژن را از آن خارج می‌کند و قدرت دفاعی در مقابل میکروبهای بیماریزا را از واژن می‌گیرد. به همین دلیل این روش نه تنها قابل توصیه نیست بلکه پزشکان به شدت با استفاده از این روش مخالفند.

برای تصمیم گیری در انتخاب روش پیشگیری از بارداری، مهمترین عاملی را که باید در نظر بگیرید کارآئی روش است. با این وجود سایر مسائل نیز در انتخاب مؤثر است. مثلا اینکه استفاده از یک روش چقدر آسان است و هزینه آن چقدر است نیز در انتخاب روش کمک کننده است. مسأله دیگر پیشگیری همزمان از ابتلا به بیماریهای مقاربتی است که اهمیت بالایی دارد. همانطور که در جدول می بینید فقط کاندوم این مزیت را دارد. بنابراین حتی توصیه می شود اگر از یک روش دیگر مانند قرص ضدبارداری برای جلوگیری از بارداری ناخواسته استفاده میکنید، می بایستی برای پیشگیری از ابتلا به بیماریهای مقاربتی مانند ایدز، حتما از کاندوم هم استفاده کنید.

برای آشنایی بیشتر می‌توانید جزئیات بیشتری از هر روش را مطالعه کنید:

قرص پیشگیری از بارداری

کاندوم

دستگاه داخل رحمی (IUD)

دیافراگم

استفاده از اسپرم کش‌ها

پیشگیری از بارداری اورژانس

روش طبیعی بر اساس ریتم قاعدگی

مقاربت منقطع

جلوگیری از بارداری 

منبع: معاونت سلامت دفتر سلامت جمعیت و خانواده